Kolorektal kanser, yani kalın bağırsak ve rektum kanseri, genellikle sinsice ilerleyen ve çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebilen bir hastalıktır. Dünya genelinde en sık görülen kanser türlerinden biri olmasına rağmen, erken tanı sayesinde tamamen tedavi edilebilme şansı oldukça yüksektir. Ne yazık ki, birçok kişi belirtileri göz ardı ettiği ya da rutin kontrollerini aksattığı için hastalık ilerledikten sonra fark ediliyor.
Kolorektal kanser, genellikle bağırsakta oluşan iyi huylu poliplerin zaman içinde kansere dönüşmesiyle gelişir. Bu süreç yıllar sürebilir ve işin iyi yanı, bu zaman dilimi içinde hastalık fark edilirse tedaviyle tamamen ortadan kaldırılabilir. Asıl mesele, bu süreci fark edebilmekte.
Peki bu hastalık kendini nasıl belli eder? Aslında oldukça basit ama çoğu zaman görmezden gelinen belirtileri var. Bağırsak alışkanlıklarında ani değişiklikler, dışkıda kan görülmesi, açıklanamayan karın ağrısı ya da şişkinlik, ani kilo kaybı ya da halsizlik gibi şikayetler, vücudun bize gönderdiği sinyaller olabilir. Bu belirtiler elbette her zaman kansere işaret etmeyebilir ama özellikle 50 yaş üzerindeyseniz bu sinyalleri ciddiye almakta fayda var.
Risk faktörleri arasında yaş, ailede kolorektal kanser öyküsü bulunması, inflamatuvar bağırsak hastalıkları, sigara kullanımı, aşırı alkol tüketimi ve liften fakir, kırmızı et ağırlıklı bir beslenme şekli sayılabilir. Ayrıca, hareketsiz yaşam ve obezite de riski artıran diğer etkenler arasında yer alıyor.
Ancak işin umut verici kısmı şu: Kolorektal kanser, tarama testleriyle erken evrede yakalanabiliyor. Türkiye’de 50-70 yaş arası bireyler için iki yılda bir gaitada gizli kan testi ve her on yılda bir kolonoskopi öneriliyor. Bu testler, birçok sağlık merkezinde tamamen ücretsiz olarak yapılabiliyor. Erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı oldukça yüksek. Hatta çoğu zaman cerrahiyle tamamen temizlenebiliyor.
Korunmak içinse bazı basit ama etkili yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir. Daha çok sebze ve meyve tüketmek, işlenmiş gıdalardan uzak durmak, düzenli egzersiz yapmak, sigarayı bırakmak ve alkolü sınırlamak hem bağırsak sağlığı hem de genel sağlık açısından büyük fark yaratır.
Unutmayın, kolorektal kanser kader değil. Erken teşhisle önlenebilir, tedavi edilebilir bir hastalık. Belirtileri görmezden gelmeyin, yaşınız uygunsa tarama testlerinizi yaptırın. Sağlığınızı ertelemeyin, çünkü bazen bir test hayat kurtarabilir.